کینوا چیست و چه خواصی دارد؟ طرز مصرف و مضرات این دانه
به گزارش بازی های اندروید، در سال های اخیر، نام کینوا یا همان خاویار گیاهی در لیست مواد غذایی سالم و مفید زیاد شنیده می گردد. این دانه کوچک با ظاهر شبیه غلات، در حقیقت از نظر گیاه شناسی جزو شبه غلات به شمار میرود و جایگاه خاصی در رژیم های غذایی سالم، ورزشکاران و افرادی که به سلامتی خود اهمیت می دهند، پیدا نموده است.

کینوا به علت ارزش غذایی بالا، خواص متنوع و قابلیت استفاده در انواع غذاها، معروفیت زیادی یافته است. در این مقاله به طور جامع آنالیز می کنیم کینوا چیست، چه خواصی دارد، چگونه مصرف می گردد و برای چه افرادی مفید یا مضر است. طرز پخت کینوا بجای برنج یا برای سالاد را در خبرنگاران بخوانید.
کینوا چیست؟ معرفی علمی و تاریخی
کینوا که با نام های خاویار گیاهی، برنج اینکا، دانه طلایی و شبه غله هم شناخته می گردد، دانه ای بومی منطقه آند در آمریکای جنوبی است که قدمتی هزاران ساله دارد. این دانه ابتدا در کشورهای پرو و بولیوی به عنوان غذای اصلی مردم محلی شناخته می شد. حتی تمدن اینکا به کینوا لقب مادر دانه ها داده بود و آن را غذایی مقدس می دانست.
کینوا برخلاف ظاهر شبیه برنج یا گندم، فاقد گلوتن است و پروتئین کاملی محسوب می گردد، به این معنا که همه آمینواسیدهای ضروری را در خود دارد. گونه های مختلفی از کینوا وجود دارد که رنگ و طعم آن ها با یکدیگر تفاوت دارد:
- کینوا سفید: رایج ترین نوع، با طعمی ملایم و بافتی نرم
- کینوا قرمز: با طعمی مغزی تر و مناسب سالاد
- کینوا سیاه: کمی تلخ تر و سفت تر
از نظر ارزش غذایی، کینوا منبع غنی از پروتئین، فیبر، ویتامین های گروه B، منیزیم، آهن، روی و آنتی اکسیدان هاست و به همین علت یکی از برترین انتخاب ها در رژیم های غذایی سالم است.
نام دیگر کینوا چیست؟
کینوا در زبان های مختلف با نام های متفاوت شناخته می گردد. در بعضی کشورها به آن برنج اینکا یا سوپرغذا گفته می گردد. نام علمی این گیاه Chenopodium Quinoa است. بسیاری از افراد کینوا را با غلات اشتباه می گیرند، در حالی که از نظر علمی در گروه غلات قرار نمی گیرد و به همین علت برای مناسب است.
تفاوت اصلی کینوا با غلاتی مثل گندم یا برنج، در محتوای گلوتن، شاخص گلیسمی پایین تر و وجود پروتئین کامل است.
دانه کینوا را چگونه مصرف کنیم؟
یکی از ویژگی های مهم کینوا، تنوع در روش مصرف آن است. دانه کینوا قبل از پخت باید خوب شسته گردد تا ماده ای تلخ به نام ساپونین از سطح آن پاک گردد. ساپونین در بعضی افراد می تواند باعث مسائل گوارشی گردد و شستن کینوا طعم آن را ملایم تر می نماید.
برای پخت کینوا، ابتدا آن را چند مرتبه با آب سرد بشویید تا کاملا تمیز گردد. سپس دو برابر حجم کینوا، آب یا آب مرغ را روی حرارت به جوش برسانید. کینوا را اضافه کنید و اجازه دهید حدود 15 دقیقه روی حرارت ملایم بجوشد تا دانه ها باز شوند و آب جذب گردد. پس از پخت، پنج دقیقه کنار بگذارید تا دم بکشد و در نهایت با چنگال دانه ها را از هم جدا کنید. طرز تهیه کینوا را می توانید در خبرنگاران با جزییات کامل بخوانید.
کینوا را می توان به روش های مختلف مصرف کرد:
- اضافه کردن به سالاد برای افزایش پروتئین و فیبر: طرز تهیه سالاد تبوله با کینوا کاملا رژیمی و خوشمزه را می توانید در خبرنگاران مطالعه کنید.
- استفاده در سوپ و خوراک ها به عنوان جایگزین برنج یا بلغور: طرز تهیه سوپ کینوا را قبلا در خبرنگاران برایتان آورده ایم.
- ترکیب در صبحانه با میوه و آجیل
- تهیه کتلت یا برگر گیاهی با کینوا
- استفاده در دسرهای سالم
طریقه مصرف کینوا برای لاغری چیست؟
یکی از دلایل معروفیت کینوا، نقش آن در رژیم های کاهش وزن است. کینوا به علت شاخص گلیسمی پایین باعث می گردد قند خون به سرعت بالا نرود و احساس سیری طولانی تری ایجاد گردد. بعلاوه فیبر بالا در کینوا اشتها را کاهش می دهد.
نکات مصرف کینوا برای لاغری:
- مصرف کینوا در وعده ناهار یا شام به عنوان جایگزین برنج
- ترکیب کینوا با سبزیجات تازه، مرغ یا ماهی برای وعده ای سبک و مغذی
- استفاده از کینوا در سوپ های کم کالری
- کنترل مقدار وعده ها برای جلوگیری از دریافت کالری اضافی
مقایسه کینوا با برنج قهوه ای و جو دوسر نشان می دهد که کینوا پروتئین بیشتری دارد و انتخاب مناسبی برای رژیم های کاهش وزن است.
آیا می توان کینوا را خام مصرف کرد؟
سوالی که برای بسیاری مطرح است این است که آیا می توان کینوا را خام مصرف کرد؟ از نظر علمی، مصرف کینوا به صورت خام توصیه نمی گردد. دانه های کینوا پوشیده از ساپونین هستند که طعمی تلخ دارند و می توانند باعث تحریک معده و ایجاد مسائل گوارشی شوند.
البته بعضی افراد کینوا را به صورت جوانه زده مصرف می نمایند که روشی سالم تر و قابل هضم تر است. در روش جوانه زنی:
- کینوا شسته می گردد
- در آب خیس می خورد
- طی 2-3 روز جوانه می زند
جوانه کینوا را می توان در سالاد یا ساندویچ استفاده کرد.
خواص دانه کینوا برای بچه ها
کینوا یکی از برترین منابع تغذیه ای برای بچه ها است و به علت داشتن پروتئین کامل و مواد معدنی فراوان، نقشی مهم در رشد و سلامت آن ها ایفا می نماید. مصرف این دانه مغذی در بچه ها فواید متعددی دارد. پروتئین موجود در کینوا تمامی آمینواسیدهای ضروری را تأمین می نماید و برای رشد عضلات، ترمیم بافت ها و حفظ سلامت بدن کودک مفید است.
بعلاوه وجود منیزیم و فسفر در کینوا به استحکام استخوان ها و رشد بهتر آن ها یاری می نماید. آهن موجود در کینوا نیز برای خون سازی و پیشگیری از کم خونی در بچه ها اهمیت دارد. 11 خوراکی موثر برای کم خونی و فقر آهن را در خبرنگاران بخوانید.
علاوه بر این، فیبر بالای کینوا موجب بهبود عملکرد دستگاه گوارش و پیشگیری از یبوست در بچه ها می گردد. کینوا بعلاوه منبع خوبی از ویتامین های گروه B است که برای تامین انرژی و حفظ تمرکز فکری بچه ها مفید هستند.
راه های افزودن کینوا به غذای کودک:
- اضافه کردن به سوپ و آش
- ترکیب با سبزیجات پوره شده
- تهیه شیربرنج با کینوا و شیر کم چرب
- استفاده در کتلت های گیاهی
خواص عمومی کینوا برای بدن
مصرف منظم کینوا فواید متعددی دارد که باعث شده این دانه در لیست سوپرغذاها قرار بگیرد. مهم ترین فواید کینوا عبارت اند از:
- حفظ سلامت قلب: کینوا حاوی فیبر محلول است که سطح کلسترول را کاهش می دهد.
- کنترل قند خون: شاخص گلیسمی پایین کینوا باعث کنترل قند خون و پیشگیری از دیابت می گردد.
- تقویت سیستم ایمنی: وجود آنتی اکسیدان ها به کاهش التهابات و محافظت از سلول ها یاری می نماید.
- سلامت دستگاه گوارش: فیبر موجود در کینوا حرکات روده را منظم می نماید و از یبوست جلوگیری می نماید.
- یاری به عضله سازی: پروتئین کامل کینوا انتخابی عالی برای ورزشکاران است.
مضرات کینوا چیست؟
اکنون که کامل جواب سوال کینوا چیست را درک نموده اید، خوب است با مضرات آن هم آشنا شوید. بله درست است با وجود خواص فراوان، کینوا ممکن است برای بعضی افراد مسائلی ایجاد کند. مضرات کینوا شامل موارد زیر است:
- حساسیت یا آلرژی: در بعضی افراد، ساپونین های موجود در کینوا ممکن است باعث واکنش های آلرژیک شوند.
- نفخ و مسائل گوارشی: مصرف زیاد کینوا می تواند باعث نفخ یا دل درد گردد، به ویژه اگر خوب شسته نشده باشد.
- بالا بودن فیبر: فیبر زیاد در افرادی با مسائل گوارشی می تواند دردسرساز باشد.
توصیه می گردد مصرف کینوا به صورت متعادل باشد و در صورت داشتن حساسیت های غذایی، قبل از مصرف با پزشک مشورت گردد.
نتیجه گیری
کینوا، دانه ای مغذی و پرخاصیت است که می تواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد. با ارزش غذایی بالا، بدون گلوتن بودن و فواید متعدد برای سلامتی، کینوا جایگاه ویژه ای در برنامه غذایی افرادی دارد که به تغذیه سالم توجه می نمایند. بااین حال، باید در مصرف آن تعادل رعایت گردد تا از هرگونه حساسیت یا مشکل گوارشی جلوگیری گردد. اگر قصد دارید تنوع و سلامت بیشتری به رژیم غذایی خود اضافه کنید، کینوا گزینه ای عالی است.
سوالات متداول درباره کینوا
کینوا به عنوان یک ابرغذا با خواص فراوان، توجه بسیاری را به خود جلب نموده است. با این حال، ممکن است سوالاتی در خصوص نحوه مصرف، فواید، یا حتی تفاوت آن با سایر غلات در فکر شما شکل گرفته باشد. در بخش زیر، به بعضی از سوالات متداول در این زمینه پاسخ می دهیم تا ابهامات شما رفع گردد.
طبع دانه کینوا گرم است یا سرد؟
کینوا طبعی متعادل دارد و نه سرد و نه گرم محسوب می گردد. البته بعضی منابع سنتی اعتقاد دارند مصرف متعادل آن برای بیشتر افراد مناسب است و مسئله ای ایجاد نمی نماید.
آیا کینوا برای بیماران دیابتی مناسب است؟
بله. کینوا شاخص گلیسمی پایینی دارد و باعث افزایش ناگهانی قند خون نمی گردد، بنابراین برای بیماران دیابتی انتخاب مناسبی است.
برترین زمان مصرف کینوا چه زمانی است؟
کینوا را می توان در هر وعده غذایی مصرف کرد. بسیاری از افراد آن را در وعده صبحانه یا ناهار استفاده می نمایند تا انرژی پایداری در طول روز داشته باشند.
کینوا برای چه افرادی مناسب نیست؟
افرادی که به ساپونین حساسیت دارند یا مسائل گوارشی دارند، بهتر است پیش از مصرف کینوا با پزشک مشورت نمایند.
آیا کینوا گلوتن دارد؟
خیر. کینوا فاقد گلوتن است و انتخابی مناسب برای افراد مبتلا به سلیاک یا حساسیت به گلوتن محسوب می گردد.
منبع: کتاب کاله